Een selectie van het nieuws over Blauwtong op feitelijke basis
door het veterinaire rundveeteam van DAP Horst
Heeft u schapen, geiten, runderen, andere herkauwers of kameelachtigen?
Laat uw dieren dan inenten tegen blauwtong type-8. Zo beschermt u uw eigen én andermans dieren. U kunt uw dierenarts vragen uw dieren te vaccineren.
Het is belangrijk dat u uw dieren vaccineert vóór juni 2009, omdat uw dieren vanaf dan het risico lopen om geïnfecteerd te worden met blauwtong. Blauwtong wordt overgebracht door knutten (mugjes) die vooral in de zomer actief zijn. Daarom wordt 1 juni gezien als het begin van het blauwtong seizoen. Vaccinatie is de enige manier om uw dieren te beschermen tegen blauwtong. Neem contact op met uw dierenarts.
Wat is Blauwtong?
Blauwtong is een virusziekte die voornamelijk voorkomt bij schapen. De ziekte is vernoemd naar een van de symptomen die als gevolg van deze ziekte kan optreden, namelijk de blauwe tong die dieren kunnen krijgen (blue = blauw, tongue = tong), wat veroorzaakt wordt door cyanose. Naast schapen kunnen ook rundvee, geiten, dromedarissen, buffels en wilde herkauwers besmet worden met het bluetonguevirus. Bluetongue is niet overdraagbaar op mensen en vormt dus geen bedreiging voor de mens. De verspreiding van bluetongue vindt plaats via een vector, bluetongue is dus een zogenaamde vectorziekte. Vanwege de economische schade die de ziekte kan veroorzaken staat bluetongue op de A-lijst van de OIE (wereldorganisatie voor diergezondheid).
Ziekteverwekker
Het bluetonguevirus is een dsRNA-virus uit de familie van de Reoviridae. En net als het afrikaanse paardenpestvirus onderdeel van het geslacht Orbivirus. Er zijn van het bluetongue virus 24 verschillende serotypen bekend. Eigenschappen: uitgeschakeld bij 180 minuten op 50°C of 15 minuten op 60°C, uitgeschakeld door ß-propiolactone en carbolzuur gevoelig voor een pH lager dan 6.0 en hoger dan 8.0, kan lang overleven bij de aanwezigheid van proteïne.
Besmetting
Bluetongue is een vectorziekte, als biologische vectoren voor de verspreiding van bluetongue kunnen 5 verschillende muggensoorten van het geslacht Culicoides dienen waaronder: in Europa de C. imicola, in Amerika de C. variipennis en in Australië de C. brevitarsis. Wanneer dieren besmet zijn met bluetongue en een mug van het geslacht Culicoides steekt het dier, dan wordt de mug drager van het bluetonguevirus. Als deze mug vervolgens een vatbaar dier steekt kan dit dier besmet worden met bluetongue. Als de besmette muggen eieren leggen kunnen deze eieren besmet zijn met het bluetonguevirus. Het overdragen van het virus door een besmette mug op de volgende generatie muggen maakt het uitroeien van de ziekte zeer moeilijk. Omdat het bluetonguevirus afhankelijk is van vectoren van de verspreiding zijn de uitbraken sterk seizoensgebonden. De meeste uitbraken vinden plaats tijdens warm weer en na regen omdat de muggen dan het actiefst zijn.
Ziekteverschijnselen
De incubatietijd van bluetongue varieert van 5 tot 20 dagen. Er zijn twee soorten van bluetongue: de acute vorm en de subklinische vorm. Als dieren met de subklinische vorm besmet zijn vertonen ze geen ziekteverschijnselen. De mortaliteit van dieren besmet met de acute variant kan bij schapen die gevoelig zijn voor de ziekte oplopen tot 10%.
Symptomen
verhoogde temperatuur
ontstoken en verzweerde slijmvlies in de bek
afbraak van het slijmvlies in de bek
opgezwollen en blauwgekleurde tong
kreupelheid
drachtige dieren kunnen aborteren
problemen met de luchtwegen
vermagerde dieren
binnen 8 tot 10 dagen overlijden de dieren
bij herstel hebben dieren een duidelijke groei-achterstand en zijn ze vaak niet vruchtbaar meer
Verspreiding
De verspreiding van bluetongue is afhankelijk van van de verspreiding van de vector. De vector komt voornamelijk voor rond de evenaar tussen 40°N en 35°Z. Die ziekte is waargenomen in Australië, Afrika, Azië, Amerika en Europa. Met het opwarmen van de aarde neemt het verspreidingsgebeid van de vector toe en daarmee ook het verspreidingsgebied van de ziekte. Binnen Europa komt de ziekte voor in Spanje, Griekenland en Italië. En met de opwarmende aarde is het niet vreemd dat bluetongue ook in Nederland voorkomt.
Bluetongue in Nederland
In Nederland, België en Duitsland is de Bluetongue-ziekte nu ook vastgesteld. Bluetongue was voor Nederland een onbekende ziekte en er is geen beeld van de verspreiding van mogelijke vectoren van de ziekte. Daarom kwam het Centraal Instituut voor DierziekteControle (CIDC) in 2003 met rapport met aanbevelingen.
Bestrijding
In landen waar bluetongue voorkomt worden de dieren tegen de ziekte gevaccineerd. Het voorkomen van verdere verspreiding van de vector is de meest efficiënte manier zijn om het verder verspreiden van deze ziekte tegen te gaan, maar met het aantal reisbewegingen van de hedendaagse maatschappij is dat een vrijwel onmogelijke taak. In Nederland wordt per 1 mei 2008 op vrijwillige basis gevaccineerd.
Vaccineren werkt
Vaccinatie is het enige effectieve middel tegen blauwtong. Het vaccin heeft na vaccinatie drie weken nodig om werkzaam te zijn. Bij runderen biedt het vaccin drie weken na de tweede vaccinatie volledige bescherming.
De vaccinatie moet jaarlijks herhaald worden om dieren te blijven beschermen gedurende de risicoperiode. Dankzij vaccinatie is blauwtong in een aantal landen (Italië, Zuid Frankrijk en Portugal) uitgeroeid. Voor het volledig uitroeien van het in Noordwest Europa circulerende serotype, moet vaccinatie op grote schaal, in alle getroffen lidstaten, over een reeks van jaren worden uitgevoerd. Vaccinatie moet jaarlijks herhaald worden om dieren te blijven beschermen gedurende de risicoperiode en om blauwtong te kunnen uitroeien.
Vrijwillig vaccineren
Nederland heeft gekozen voor een vaccinatiecampagne op vrijwillige basis. Houders van voor blauwtong gevoelige dieren (o.a. herkauwers en kameelachtigen) mogen hun dieren laten inenten. Vaccinatie is vrijwillig, maar de overheid adviseert dringend om aan de vaccinatie mee te doen.
Het vaccin
Het vaccin moet bij runderen en geiten twee maal en bij schapen één maal worden toegediend om bescherming te bieden. De vaccinatie moet jaarlijks herhaald worden om blijvende bescherming tegen blauwtong te garanderen.
Het vaccin is alleen effectief tegen serotype-8. Niet uitgesloten kan worden dat er een ander type blauwtong de kop opsteekt. Het vaccin biedt in dat geval geen bescherming.
Het is belangrijk dat u uw dieren vaccineert vóór juni 2009, omdat uw dieren vanaf dan het risico lopen om
geïnfecteerd te worden met blauwtong. Blauwtong wordt overgebracht door knutt en (mugjes) die vooral in
de zomer actief zijn. Daarom wordt 1 juni gezien als het begin van het blauwtong seizoen. Vaccinatie is de
enige manier om uw dieren te beschermen tegen blauwtong.
Export
Voor export dienen vaccinaties geregistreerd te zijn. Doe dit dus altijd als er een kans is dat u uw dieren voor
export verkoopt. Meer informatie over registratie van gevaccineerde dieren kunt u vinden op de website
van de Voedsel en Waren Autoriteit (www.vwa.nl)
U kunt een afspraak voor vaccinatie maken bij Dierenartsenpraktijk Horst, tel. 077-398 21 69, email
dierenarts@daphrst.com.
