Bij Nederlandse runderen en schapen is een nieuw virus actief: het Schmallenbergvirus.
Dit virus is een orthobunyavirus dat onlangs voor het eerst in Duitsland werd geïsoleerd uit bloedmonsters van zieke runderen. De naam verwijst naar de geographische oorsprong van het virus (dorp in Noord Rijnland-Westfalen). Orthobunyavirussen zijn arbovirussen die door muggen (culicoides) overdragen worden en die wijdverspreid zijn onder herkauwers in Afrika en Oceanië.
Over het algemeen veroorzaken ze milde klinische symptomen maar bij drachtige dieren kunnen ze abortus of de geboorte van misvormde vroeggeboren jongen veroorzaken. Het meest bekende virus van deze familie is het Akabanevirus dat als eerste in Japan uit runderen met reproductieve symptomen werd geïsoleerd. Dit virus is ongevaarlijk voor de mens. Het Schmallenbergvirus is gelijkaardig maar niet identiek (vandaar Akabane-like).
Het Schmallenbergvirus is pas de afgelopen zomer voor het eerst vastgesteld in Duitsland en Nederland. Het heeft zich tot op heden onder twee klinische vormen getoond bij schapen en runderen. Een eerste vorm van de ziekte werd voornamelijk in september en oktober vastgesteld bij besmette kalveren en koeien en kenmerkte zich door koorts, daling van de melkproductie en ernstige diarree.
Het is bij stalen van dieren die deze symptomen vertoonden dat het virus voor het eerst werd aangetoond door het Duitse referentielaboratorium. De situatie kan sinds oktober 2011 als genormaliseerd beschouwd worden.
De tweede vorm van de ziekte wordt pas sinds eind december 2011 waargenomen bij schapen in Nederland en België. Deze vorm is waarschijnlijk het gevolg van een infectie tijdens de dracht, waarbij zowel de ooi als de lammeren die ze draagt besmet worden. Er worden als gevolg van dergelijke besmetting lammeren met congenitale afwijkingen aan ledematen, nek en hersenen geboren. Onder deze vorm is de ziekte momenteel opgemerkt op een tiental schapenbedrijven.
Het Schmallenbergvirus wordt vermoedelijk verspreid door kriebelmuggen (culicoïdes). Aangezien de hoogste activiteit van de muggen heeft plaatsgevonden aan het einde van de zomer en het begin van de herfst en omdat het werpseizoen bij schapen pas begonnen is, zullen er in de komende weken en maanden vermoedelijk nog meer gevallen van dit voorheen onbekende virus vastgesteld kunnen worden. Daarnaast kan verwacht worden dat ook pasgeboren kalveren in de komende maanden gelijkaardige symptomen zullen vertonen.
Behalve een behandeling van de symptomen bij de getroffen dieren, is er op dit ogenblik geen enkel vaccin, noch gerichte behandeling tegen het virus gekend. Het Schmallenbergvirus is een virus dat voor zover gekend geen besmettingen veroorzaakt bij andere dieren dan schapen en runderen. Er is ook geen enkel risico voor de volksgezondheid. (Coda België)
Meldplicht dierhouders
Dierhouders zijn verplicht zich te melden bij de NVWA wanneer er misvormde schapen- of geitenlammeren of kalveren worden geboren. Dit om een goed beeld te krijgen van de ernst, aard en geografische verspreiding van het Schmallenbergvirus. Wim van der Poel is de Nederlandse deskundige.
Dierhouders, dierenartsen en laboratoria kunnen hun melding doen bij het Klantcontactcentrum via 045-5466230 of via de website van de NVWA.
Overzichtskaart Nederland met bedrijven waar Schmallenbergvirus is aangetoond 
