Actueel: brief Minister van Landbouw over o.a. gemedicineerde diervoeders

---

Inleiding
Daar waar dieren of mensen bij elkaar wonen komen zo nu en dan ziekten voor. Veel van die ziekten gaan vanzelf over, maar er zijn er ook die moeten worden aangepakt, bijvoorbeeld met antibiotica. Wanneer en hoe dit dient te geschieden is aan de voorschrijvend geneesheer. Aangezien er in Nederland sprake is van een geconstateerde toename van resistentie van bacteriën tegen bepaalde antibiotica is het voornaam inzicht te krijgen in het huidig voorschrijfgedrag van antibiotica en met name het gemiddeld gebruik van die antibiotica. Daartoe is in de dierhouderij een objectieve maat ontwikkeld te weten de dagdosering.

Wat is een dagdosering?
Het antibioticumgebruik kan berekend worden door de hoeveelheden voorgeschreven antibiotica in grammen op te tellen en dan te delen door het aantal dieren. Dit geeft echter een te grove inschatting van de inzet van antibiotica per bedrijf. Beter is het te bepalen hoeveel dagen per jaar een varken wordt blootgesteld aan antibiotica. Hiervoor wordt de nieuwe maat dagdosering gebruikt. Dagdoseringen mogen worden opgeteld. Daardoor zijn gelijksoortige bedrijven, ongeacht hun omvang, onderling te vergelijken. De term dagdosering bestaat in de humane gezondheidszorg al langer. Hier is het een internationaal aanvaarde maat voor de hoeveelheid werkzame stof in geneesmiddelen die een volwassene gemiddeld per dag gebruikt. Een arts kan echter een andere dan de standaard dagdosering voorschrijven. Dat heet de voorgeschreven dagdosering. 

In de varkenshouderij staat de term dagdosering voor hoeveel dagen per jaar de varkens op een bedrijf antibiotica toegediend krijgen. De dagdosering wordt gestandariseerd berekend. Daarvoor is het nodig dat per antibioticum een standaarddosering wordt vastgesteld. Deze standaarddoseringen zijn vastgesteld en worden beheerd door de apotheek van de faculteit Diergeneeskunde op basis van geregistreerde doseringen. Uit de geregistreerde doseringen is per diersoort per geregistreerd antibioticum het aantal dagdoseringen berekend voor een kilogram dier per milliliter of gram van dat specifieke antibioticum. De dierenarts registreert ieder middel dat een varkenshouder afneemt. Aan de hand van de standaard doseringen rekentabel wordt berekend hoeveel kilo 'varken' met dat middel te behandelen is. De kilo's behandeld dier, gedeeld door het gemiddeld aantal aanwezige kilo's dier, geeft het aantal dagdoseringen per aanwezig dier op jaarbasis. Er zijn nog wel wat mitsen en maren te plaatsen bij de onderliggende berekening van de dagdosering, maar inmiddels is het de algemeen geaccepteerde maat voor het antibioticumgebruik geworden. 

Hoe bepaal ik de dagdosering voor mijn bedrijf? 
U kunt de dagdosering van uw varkensbedrijf zelf bepalen en direct vergelijken met andere bedrijven via www.dagdosering.nl. U heeft hiervoor een overzicht nodig van de aangeschafte antibiotica op uw bedrijf. Deze kunt u opvragen bij uw dierenarts. U vult deze en de varkensaantallen in en de dagdosering wordt verstrekt. Het invoeren kost circa 10 minuten van uw tijd en u ziet meteen de uitkomsten. U kunt het uiteraard ook door uw dierenarts laten verzorgen. 

De dagdosering in de praktijk tot nu toe 
Op veel bedrijven is de dagdosering over een bepaalde periode reeds bepaald. We zien daarbij zeer gevarieerde uitkomsten. De dagdosering per bedrijf loopt uiteen van 2 tot 90. Dit betekent dus dat een gemiddeld aanwezig varken dan wel 2 dagen per jaar antibiotica verstrekt krijgt dan wel 90 dagen per jaar. Een heel verschil dus. Een grof gemiddelde over de bedrijven heen is 25 dagdoseringen per varken per jaar. Bedrijven die al een bepaling over een 2e periode hebben gedaan zien over het algemeen een lichte daling van de antibioticuminzet. In onze praktijk, de dierenartsenpraktijk Horst, zien wij dat de gemiddelde dagdosering over 2008 10% lager is dan die over 2007. Over 2009 is de daling zo’n 8%. Over de eerste 5 maanden van 2010 zet die daling zich niet in die mate door. Ook zijn er inmiddels bedrijven die licht gestegen zijn. Wat opvalt is dat de meeste varkenshouders bijzonder geïnteresseerd zijn in kennis over het terugdringen van antibiotica. Er is onmiskenbaar niet alleen een bewustwordingsslag aan de gang, maar ook een opmerkelijke wil om het antibioticumgebruik terug te dringen. Het is nu zaak die wil verder om te zetten in daden.

Tools om het aantal dagdoseringen te reduceren
De reductie van het aantal dagdoseringen met zo’n 20% bij de varkenshouders die wij, Dierenartsenpraktijk Horst, mogen bedienen, verklaren wij als volgt. Hoofdfactor is de inzet van het Circo-vaccin vanaf de 2e helft 2007, gecombineerd met een verbeterd management gebaseerd op kiemuitdoving op de bedrijven. Om nu die vermindering van het antibioticumgebruik verder invulling te geven is er meer nodig, er worden nieuwe tools gevraagd die de varkenshouder hiervoor kan inzetten. 

Welke tools zijn dat? Eén hiervan is een oude bekende. Door het verbod op de inzet van kwalitatief goed eiwit uit diermeel (vanwege het gevaar van overdracht van BSE-prionen) gedijen de varkens minder goed. Een opheffing van dit verbod (voor de niet-herkauwers) komt de gezondheid van de varkens bewezen direct ten goede. Daarnaast is het zaak voedingssupplementen te (her)ontdekken die zorgen voor een betere darmgezondheid. Actueel is de inzet van Laurinezuur uit kokosolie dat een aantoonbare weerstandsverhogende darmwerking heeft. Maar niet alleen in de hoek van de middellang-/langketen vetzuren zitten mogelijkheden, ook op het gebied van de inzet van gisten, algen, etc. is nog voldoende ruimte. Bovendien is het komen tot een vaste en optimale samenstelling en bereidingswijze van de diverse varkensvoeders voor de verschillende leeftijden varkens een hoopgevende route. Op het gebied van klimaatsverbetering in de stal zijn er ook mogelijkheden. Bijvoorbeeld het wegvangen van (fijn)stof en ammoniak in de stal en het plaatsen van wallen met bebossing voor de luchtinlaatkant van de stal als een natuurlijke buffer en filter voor virussen en bacteriën. 

Wat ook niet ongenoemd mag blijven is het optimaal benutten van de mogelijkheden van de varkensvaccins voor de luchtwegkiemuitdoving. Of het nu om Circo, PRRS, APP, Influenza, H. Parasuis of Mycoplasma gaat, een ieder is wel overtuigd van de toegevoegde waarde van de vaccins. Een big dat gevaccineerd is tegen de genoemde ziektes kan meer hebben, zal het beter doen en is minder vaak ziek en hoeft dus minder vaak gemedicineerd te worden. Waarom worden dan niet alle biggen gevaccineerd hiermee? Dat zou ook de APF (Air Pathogen Free)-status van varkensbedrijven dichter bij brengen. Het antwoord is gelegen in kosten en arbeid. Maar dit is toch op te lossen, zou je denken? Zeker nu je merkt dat velen in de sector graag snel de slag willen maken naar een acceptabel niveau van inzet van antibiotica in de varkenshouderij. Niet alleen omdat anderen het willen, maar omdat je het zelf wil.
 
Conclusie 
Het bewustzijn in de varkenshouderij over de omgang met antibiotica is aan het veranderen. Het kengetal dagdosering is in korte tijd geaccepteerd als de objectieve maat voor de bepaling van de inzet van antibiotica op de varkensbedrijven. De eerste reductie in het gebruik van antibiotica is een feit. Het is aan de toeleveranciers en de varkenshouders zelf om met die innovaties te komen, die de verdere reductie van de inzet van antibiotica tot een maatschappelijk acceptabel niveau mogelijk maakt. Het is zaak nu het momentum te benutten om deze slag te slaan.

---

Robin Holle, dierenarts varkens, preview artikel Varkensbedrijf

Uw reactie op dit artikel.

Geef uw eigen reactie door hier te klikken