Op de varkensbedrijven in Nederland worden grote en kleine slagen gemaakt op het gebied van diergezondheid. Van het meer vertroetelen van de speenbiggen tot het geheel nieuw stichten van een bedrijf, op allerlei gebied is er beweging. Kern van de slagen die op dit gebied met succes worden gemaakt is

het opnieuw bekijken van zaken die altijd al zo zijn gedaan, logisch werken en aansturen op hoofdzaken. Hiervoor zijn visie en rust een vereiste. We willen graag wat nader inzoomen op voorbeelden die bij de varkenshouders, die wij mogen bedienen, spelen op dit gebied.

Biggen nesten bepoederen
Op een vermeerderingsbedrijf werd al jaren lang zaagsel gebruikt in de kraamstal. Dit niet geheel naar tevredenheid van de varkenshouder, die de uitval voor spenen graag onder de 10% hield. Totdat er het voorstel werd gedaan om eens een ontsmettend en opdrogend poeder te gaan gebruiken. Zo gezegd, zo gedaan. De biggennesten werden ruim bepoederd voordat de zeugen wierpen en vooral het opdrogend effect was opvallend. Hij is daarna nog 1 keer veranderd van merk poeder omdat dit eerste poeder iets te veel stoof. Dit bedrijf was ook één van de eerste die per injectiemiddel een vaste injectiespuit ging gebruiken. Dus 1 spuit voor het ijzer en 1 voor het antibioticum, waar het flesje zo op kon. Niet verwonderlijk dat ook het castreren hier al spoedig stop werd gezet zodra de afzet van de vleesvarkens was geregeld. Het beoogde effect van met name een verlaging van de streptococcen infecties werd al snel duidelijk. Dit bedrijf is tot op heden streptococcenarm gebleven. Overigens is dit van oudsher al een bedrijf dat de tomen biggen zo veel mogelijk bij elkaar hield. 

Geen slijters meer
Vanaf 2008 zijn een aantal varkensbedrijven in onze praktijk de biggen bij opleg in de vleesvarkenfase Circo gaan vaccineren. Eigenlijk direct toen het vaccin beschikbaar kwam. Zij zijn dit gaan inzetten mede op basis van de positieve resultaten in het buitenland. Zonder uitzondering worden de biggen op deze bedrijven nog steeds gevaccineerd, al is een enkeling wel eerder gaan vaccineren (3 weken leeftijd). Wat vooral opviel was het feit dat er geen slijters meer ontstaan en dat het ondereind bij leveren een stuk minder was, de uniformiteit aan het einde van de rit nam toe. 

Bloedonderzoek afhankelijk van momentopname
We zijn in de afgelopen jaren natuurlijk veel meer ziekten gaan monitoren, o.a. door de bepaling van antistoffen in het bloed. Vanuit ons lab worden de uitslagen snel geleverd en zeker in de beginfase gaf dit voor de bedrijven inzicht in welke kiemen op hun bedrijf actueel zijn. Hier kan dan een plan van aanpak voor worden opgesteld, met name voor de inzet van specifieke vaccins voor bescherming van de luchtwegen. Het daarna herhaaldelijk blijven monitoren van de bedrijven bleek niet altijd van grote toegevoegde waarde. De specifieke APP, danwel Mycoplasma of H.Parasuis-bedrijven zijn dan al in beeld en op de meeste bedrijven spelen PRRS, Circo of Influenza op zijn tijd een al dan niet grotere rol.

Het is dan vaak te afhankelijk van de momentopname om die informatie op te leveren waarop structureel gestuurd kan worden. Veel belangrijker is het om op hoofdlijnen de diergezondheid op het bedrijf te managen. Wordt dit management goed ingericht en uitgevoerd dan zie je vaak als uitkomst dat kiemen minder kans krijgen een rol te spelen. Dus het goed inrichten van dit management kan gebeuren los van de kiemen die spelen. De betere ondernemers zijn dit gaan inzien en gaan vasthouden en sturen op die hoofdlijnen. 

Problemen direct oplossen?
Daarmee komen we bij een ander punt. Hoe vaak zien of liever zagen we niet dat er zich een probleem voordoet op een bedrijf en dat de varkenshouder dit direct opgelost wil zien. Ook het begeleidend team voelt de druk van dit probleem moet vlot weg zijn anders moet er misschien meer weg. Eerder gemaakte afspraken in het kader van diergezondheid verbetering worden terzijde geschoven en er wordt een korte termijn oplossing bedacht. Indien het probleem na enkele dagen nog niet is verdwenen dan wordt direct voor een andere aanpak gekozen. Deze manier van ondernemen in de varkenshouderij is gelukkig een heel eind op zijn retour, maar zorgt wel voor de grote stagnaties op het gebied van diergezondheid verbetering. De betere varkenshouders van nu zijn de ondernemers die afspraken met het begeleidend team van te voren vast leggen en consensus hebben hierover. Een nieuwe aanpak van een probleem, bijvoorbeeld bij het opleggen van biggen na spenen, wordt zorgvuldig voorbereid, ingezet en krijgt de tijd om zich al dan niet te bewijzen.
Zo zijn we op een gesloten bedrijf 3 jaar geleden gestart met het herbezien van de compartimentering en looplijnen. In korte tijd is hier het bestaande, deels verouderde bedrijf, met simpele maatregelen heringedeeld met als uitgangspunt dat de verschillende leeftijden biggen niet gemengd worden. De werkzaamheden in de kraamstal zijn strikt gescheiden van die bij de gespeende biggen en de koppels biggen worden weliswaar in grotere groepen opgelegd maar wel als koppels bij elkaar. Daarnaast zijn op het vleesvarkensbedrijf biggen opgelegd in de ziekenboeg zodat de verleiding kan worden weerstaan om “zieke” varkens te verzamelen in die ziekenboeg. Daarnaast is met name het stuk biggenvoer geoptimaliseerd, waarbij niet de prijs het uitgangspunt was, maar wel de beste kwaliteit met de kennis van nu. Op dit bedrijf, waar eerdere bloedonderzoeken aangaven dat o.a. PRRS, Influenza, APP en Circo circuleren, gaf de bloedmonitoring na een half jaar duidelijk aan dat de titers tegen deze kiemen in het bloed veel lager waren geworden dan wel waren verdwenen. Door dus de algemene bedrijfsvoering logischer en consequent in te vullen gaan kiemen vanzelf minder een rol spelen. 

Waar we bij de vleesvarkens ook goede voorbeelden zien van minder klinische ziektebeelden in de stal, zijn die bedrijven die in 1 keer een stal volleggen dan wel geblokt inleggen. Geblokt inleggen wil zeggen met bij voorbeeld 3 cellen tegelijk in plaats van met 1 cel per week. Dit is natuurlijk een bekend fenomeen dat ook in het buitenland zichzelf bewijst, maar het blijkt opmerkelijk welk een rust in de stal verschijnt. 

Niet optimale samenstelling voer
Een grote slag op het gebied van diergezondheid is natuurlijk gemaakt door de verbetering van het voer. Wie ziet er nog zeugen met harde, vuurrode uiers in de kraamstal? Hoeveel meer biggen kunnen zeugen en ook gelten nu niet met gemak groot brengen tijdens de zoogperiode in vergelijking tot de vorige eeuw? Toch liggen er juist op het gebied van de varkensvoeding nog enkele uitdagingen ongeduldig te wachten. Met name gaat het dan om het verder perfectioneren van het biggenvoer, het dusdanig voeren zodat klinische en subklinische PIA kan worden voorkomen én het voorkomen van wisselingen in de samenstelling van het voer.
Die niet optimale samenstelling van het voer kan een consequente bedrijfsvoering nogal eens frustreren. Varkenshouder en dierenarts en voorlichter zoeken dan bijvoorbeeld in het geval van slecht opstartende biggen na spenen naar allerlei mogelijke oorzaken, terwijl een simpele voerwijziging naar een ander voer dan de oplossing brengt. Willen we verder doorgroeien naar continu gezonde varkens dan zullen we hierin verder moeten doorpakken en echt gaan voorkomen dat dit soort zaken nog kunnen spelen. 

Als we kijken waar we nu staan dan zien we dat er veel gewonnen is en dat er gelukkig ook nog veel te winnen is. Veel varkenshouders, voorlichters en dierenartsen pakken nu zaken anders aan dan vroeger en vaak met resultaat. Het gezegde “als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg” is ook hier dus van toepassing. En dat wat je krijgt, het resultaat, is en blijft leidend bij het runnen van een varkensonderneming.

---

Robin Holle, dierenarts varkens, preview artikel Varkensbedrijf

Uw reactie op dit artikel.

Geef uw eigen reactie door hier te klikken