In ons laboratorium krijgen wij dagelijks melkmonsters aangeboden voor onderzoek.
Van enkele onderzoeken hebben wij zeer snel een uitslag. Soms al binnen een paar minuten tot een kwartier. Anderen duren wat langer (één tot enkele dagen). Het bacteriologisch onderzoek van melk duurt minimaal 1 dag (24-48 uur), een gevoeligheidstest duurt 24 uur extra. Daar komen we helaas niet onder uit.
Dit komt omdat we bij bacteriologisch onderzoek de in melk aanwezige bacterie echt moeten laten groeien. We “enten” daarvoor een druppeltje melk in een schaaltje (plaat) vol voedingsstoffen voor bacteriën. Dit schaaltje wordt weggezet in een “broedstoof” die een ideale groeitemperatuur heeft voor bacteriën. Onder deze ideale omstandigheden heeft de bacterie echter nog 24 uur nodig om zover te groeien dat we er iets mee kunnen. Sommige bacteriën hebben onder deze ideale omstandigheden zelfs 48 uur nodig.
Een antibioticum gevoeligheidstest duurt vervolgens nog 24 uur langer. We moeten daarvoor namelijk de bacterie opnieuw laten groeien, maar nu in een schaaltje vol voedingstoffen én antibioticum (afgestemd op die bacterie). Aan de plaatsen waar de bacterie niet groeit kunnen we dan zien welk antibioticum bruikbaar is voor de betreffende bacterie. Dit alles houdt in dat we melkmonsters strategisch in moeten zetten voor onderzoek.
Onderzoek van een individueel melkmonster en vervolgens wachten op de uitslag voordat de koe behandeld wordt is geen optie. Onderzoek van melkmonsters bij bijvoorbeeld dieren die matig op therapie reageren of steeds terug komen is wel verstandig. Ook bij meerdere gevallen van uierontsteking of celgetalproblemen moeten we weten welke kiem er achter zit om preventief bij te sturen.
Advies blijft om bij uierontsteking of celgetalkoeien vóór behandeling een melkmonster te nemen en in de vriezer te bewaren. Zo hebben we altijd iets achter de hand bij onverhoopte calamiteiten. NB. 24 tot 72 uur lijkt soms lang, maar het is aanzienlijk sneller dan externe laboratoria.
Hendrik Dhondt, dierenarts herkauwers
