Salmonella bij varkens

Salmonella
De Soil Association doet een beroep op de Britse regering om maatregelen te nemen om de verspreiding van een vorm van Salmonella, die van varkens kan overgaan naar de mens, te beperken. Deze Salmonella, die bekend is als de "monofasische Salmonella Typhimurium, veroorzaakt vooral infecties bij kinderen en oudere mensen en is resistent tegen bepaalde antibiotica, waardoor behandelingen lastiger worden.
Lees meer

Recente Europese regelgeving roept op tot een vermindering van de infectie niveaus van Salmonella in on-farm varkens. Recent onderzoek geeft aan dat het gebruik van benzoeenzuur in varkensvoer een rol van betekenis kan spelen bij die gewenste vermindering.
Lees meer

Nieuwe feiten (Robin Holle)
3e Europees Symposium Gezondheidsmanagement Varkens Helsinki

Kolonisatie van Salmonella Typhimurium (= ST) vindt plaats op de tonsillen en in de darmen en de daarbij behorende lymfeknopen in het varken (F. Boyen, U Gent)
Adaptatie van ST aan het aanzuren van drinkwater is beschreven en dit kan door zuur tolerante genen leiden tot een verminderd effect van de natuurlijke barrière van het zuur in de maag (F. Boyen, U Gent)
Gecoat zuur vermindert in de dikke darm de kolonisatie van ST en daardoor de verspreiding onder varkens en de uitscheiding in de mest (Boyen en Ridder)
Granen in het voer met een grovere structuur zorgen voor een vermindering van het voorkomen van ST bij varkens (J. Kamphues, U Hannover)
Bestendig zetmeel in het voer is een factor die in de dikke darm de groei van ST kan bevorderen (J. Kamphues, U Hannover)
Vaccinatie van varkens met een verzwakt levend vaccin tegen ST kan van betekenis zijn, net zoals bij de leghennen (F. Boyen, U Gent)
"Vroege infecties van biggen tussen geboorte en spenen vanuit de zeugen zijn van cruciale betekenis voor de spreiding van ST in een biggen batch"
Vroege infecties van biggen tussen geboorte en spenen vanuit de zeugen zijn van cruciale betekenis voor de spreiding van ST in een biggen batch (Nollet et al)
Een stressfactor die de uitscheiding van ST verhoogt is het nuchter houden van biggen en varkens (J. Kamphues, U Hannover)

Salmonella: ijzersterk en efficiënt in verspreiding (Klaske van der Horst)
De Salmonella-bacterie heet officieel Salmonella enterica subspecies enterica en behoort tot de familie
van de Enterobacteriaceae. Er zijn meer dan 2.300 Salmonella-typen bekend. Bij varkens komt Salmonella typhimurium het meest voor.
Varkens zijn vrijwel nooit ziek van Salmonella. Want Salmonella cholerasuis, het ziekmakende type, komt nog zelden voor in Nederland. Mensen kunnen ziek worden als ze onvoldoende verhit varkensvlees eten. De Salmonella-bacterie kan in varkensvlees overleven.
Kringloop
De Salmonella’s komen via de bek van het varken in de maag. Beschermd door voedsel overleeft een deel het zure milieu en komt in de dunne darm. Daar dringen ze de slijmvliescellen van de darmwand binnen of nestelen zich ertussen. In de holte van de dunne darm en in de slijmvliescellen vermeerderen ze zich.
De darmwand staat in nauw contact met het bloed. Evenals voedingsstoffen komen de Salmonella’s dus makkelijk in de bloedvaten. Hier worden ze opgenomen door macrofagen en fagocyten. Dit zijn witte bloedlichaampjes die onder meer via het lymfestelsel het hele lichaam door reizen om schadelijke stoffen en bacteriën weg te vangen en te verteren. Maar niet in alle gevallen kunnen ze ook Salmonella’s verteren. De bacteriën blijven intact en verspreiden zich dan juist via macrofagen en fagocyten door het lichaam. Ze nestelen zich in lymfeknopen, maar ook in organen. De Salmonella’s komen via de bek tevens in de keelamandelen. Dit zijn lymfeknopen, waarin zich macrofagen en fagocyten bevinden. Ook zo verspreiden de bacteriën zich door het lichaam. Een besmet varken scheidt Salmonella uit via de mest. De uitscheidingsduur kan 2 tot meer dan 15 weken zijn.

"Tot 3 procent van de dieren scheidt Salmonella jarenlang uit"

Tot 3 procent van de dieren scheidt Salmonella jarenlang uit.
Meer uitscheiden door antibiotica
Afhankelijk van de weerstand van het varken, de toestand van de darmflora en het type Salmonella raakt een varken licht tot ernstig geïnfecteerd. Bij stress, zoals transport naar het slachthuis, gaan varkens meer uitscheiden: al binnen 2 tot 4 uur na infectie. De weerstand is dan verzwakt, waardoor de Salmonella’s zich snel vermeerderen en verspreiden. Bovendien poept een gestrest varken vaker. Een gezonde darmflora werkt antibacterieel: hechten aan de darmwand en overleven in het darmkanaal is moeilijker voor de Salmonella. Krijgt het varken antibioticum, dan beschadigt dat de darmflora. Vooral schadelijk zijn breedspectrum-antibiotica, zoals tetracyclines, die diverse ziekteverwekkers aanpakken. Na een kuur met een antibioticum zijn varkens gemiddeld vijf keer zo bevattelijk voor Salmonella. De uitgescheiden bacterie is resistent en kan onder gunstige omstandigheden vele maanden buiten de gastheer blijven leven. Ze overleeft in dieren en op materialen, maar ook in het weiland, gewassen en in het oppervlaktewater. Bewezen is dat ze kan overleven in insecten en knaagdieren, op hout, metaal en beton. In veevoer kan de Salmonella ook overleven. Vooral als voer niet gepelleteerd is (dus niet verhit tot 70 graden). Is dat wel zo, dan kan het voer toch weer besmet raken. Bijvoorbeeld doordat het in een met Salmonella besmette trog valt. In water gedijt de bacterie goed, zeker in waterleidingsystemen met lage druk of vlotterbakken. Water van drinkwaterkwaliteit is nauwelijks een infectiebron. Funest voor de Salmonella is uitdroging, UV-licht, chloor en een pH lager dan 4,5.
Salmonellose
Als het varken ziek wordt, heet dat Salmonellose. Gevolg: lichte tot ernstige diarree doordat gifstoffen vrijkomen uit het celmembraan van afgestorven Salmonella’s. Deze tasten de darmcellen aan, waardoor ze te weinig vocht opnemen. De diarree kan bloederig zijn door aangetaste slijmvliescellen van de darmwand.
Andere ziekteverschijnselen: lusteloosheid, op elkaar kruipen, gebrek aan eetlust en hoge koorts. Is een varken ernstig ziek, dan kunnen abcessen en gewrichtsontstekingen ontstaan en lever en longen worden aangetast. De Salmonella’s circuleren vrij door de bloedbaan. Het varken kan hieraan sterven.

Diagnose Salmonellose bij varkens (GD)
Op basis van klinische verschijnselen kan de verdenking van salmonellose ontstaan. Het inzenden van enkele mestmonsters en/of kadavers waaruit Salmonella kan worden gekweekt kan de klinische waarschijnlijkheidsdiagnose bevestigen. Hierbij is het belangrijk om monsters te nemen van dieren die nog niet met antimicrobiële middelen (antibiotica) zijn behandeld.

Indien er geen klinische verschijnselen zijn maar u toch wilt vaststellen of uw varkens met Salmonella besmet zijn, kunnen bloedmonsters onderzocht worden op afweerstoffen tegen Salmonella. Dit gebeurt met een Salmonella-ELISA. Op de uitslag staat een getal dat kan variëren van -5 tot meer dan 160. Dit getal is het optical density percentage ofwel OD%. Dit getal is een maat voor de hoeveelheid afweerstoffen die gevonden is. Bij waarden hoger dan 40 staat achter het getal "aangetoond", bij waarden lager dan 40 staat "niet aangetoond"* (PVE-norm; wetenschappelijk is deze norm gesteld op 10).
Zodra afweerstoffen worden gevonden, kunt u ervan uitgaan dat het bedrijf besmet is. Pas als veertig bloedmonsters onderzocht zijn en géén daarvan positief zijn, mag met enige zekerheid (95%) worden gezegd dat minder dan 5% van de dieren op het bedrijf besmet is. Belangrijk hierbij is dat zoveel mogelijk verschillende hokken, afdelingen en stallen bemonsterd worden. Bij een positieve uitslag kunt u er vrijwel zeker van zijn dat het afweer tegen Salmonella betreft. Dieren die positief zijn hoeven niet meer met Salmonella besmet te zijn, omdat de afweer lang (3 tot 4 maanden) nadat de bacterie uit het lichaam verwijderd is, aantoonbaar blijft. Als vuistregel mag u ervan uitgaan dat naarmate de getallen hoger zijn, de infectie ernstiger en recenter was.

Salmonella beheersing (Ir. M vd Heijden)
Het toevoegen van zuren aan water of mengvoeder verlaagde de Salmonella besmetting significant op bedrijven die aanvankelijk een hoge titer hadden.
Volgens de Deense status indeling zijn er na een jaar beheersing middels aangezuurd drinkwater, aangezuurd mengvoeder of extra hygiëne maatregelingen geen status 2 of 3 bedrijven meer. De bedrijfsstatus verschuift door de aanvullende beheersmaatregelen op alle bedrijven naar de Deense bedrijfsstatus 1. Dit betekent dat de Salmonella besmetting op deze bedrijven volgens de Deense status indeling beheerst zijn.
Het toepassen van aangezuurd water leverde de beste resultaten op wat betreft Salmonella beheersing en bedrijfsresultaten. Na een kosten-baten analyse bleek het aanzuren van water ook de meest efficiënte methode te zijn om een Salmonella besmetting op varkensbedrijven aan te pakken omdat de kosten voor het aanzuren volledig gecompenseerd worden door verbeterde technisch-economische resultaten van de varkens.
Indien bedrijven Salmonella besmette biggen aanvoeren hebben deze bedrijven meer kans op een
Salmonella besmetting dan bij bedrijven welke negatieve biggen aanvoeren. Bij bedrijven die besmette biggen aanvoeren hebben de aanvullende maatregelen een minder groot Salmonella verminderend effect. Wanneer een bedrijf een hoge status of hoge Salmonella titer had, waren er op dat bedrijf ook significant meer uitscheidende dieren (Salmonella in de mest) aanwezig dan bedrijven met een lage status of Salmonella titer. Dit betekent dat sturing op basis van Salmonella titer door beheersing van Salmonella op de varkensbedrijven ook de kans vermindert dat deze bedrijven Salmonella uitscheidende varkens aan de slachterijen leveren wat vervolgens betekent de kans op salmonella besmet vlees vermindert.

Uw reactie op dit artikel.

Geef uw eigen reactie door hier te klikken