In de praktijk van vandaag wordt de dierenarts geconfronteerd met problemen die soms een duidelijke oorzaak hebben en soms niet. 2 Prakijktijkvoorbeelden.

Verwerpende zeugen
Het afgelopen najaar werd ik op een vermeerderingsbedrijf geroepen omdat de zeugen plotseling aborteerden.
Het bedrijf in kwestie heeft groepshuisvesting met stro en voerstations. Verder is het bedrijf gesloten (alleen aanvoer sperma). De afgelopen 2 jaar was het afbig-% respectievelijk 89,5 en 90,5. Het verwerpen is in oktober 2010 begonnen en verdeeld over alle worpnummers met een tendens naar de lagere.

De zeugen verwierpen tussen de 60 en 90 dagen dracht en er waren geen aanwijzingen dat de zeugen ziek waren of zijn geweest (voeropname en gedrag ok). Bloedonderzoek bij de abortuszeugen en postmortaal onderzoek van verworpen vruchten en nageboorten leverde geen aanwijzingen op over de oorzaak. Ondertussen ging het verwerpen gewoon door en de onrust over de omvang van het probleem nam meer en meer toe bij dierenarts en varkenshouder. 

Wat is de oorzaak van het verwerpen?
Mogelijk dat kortdurende koortspieken de zeugen laten verwerpen en er is toen besloten om de dieren te behandelen met een koortswerend middel via het water. Inmiddels waren er ook meer vroegeboorten en zieke zeugen rond het werpen (niet eten, koorts), steeg het aantal dgb en daalde de kwaliteit van de lgb (racebiggen en knikruggen) . Gepaard bloedonderzoek bij de zieke zeugen (pcr en prrsv antistoffen) gaf aan dat er een prrs virus (eu) aanwezig was en tevens een stijging van de prrsv antilichamen (seroconversie). Verder kwamen de verschijnselen overeen met die bij een prrsv infectie. Conclusie: prrsv verantwoordelijk voor de ziekteverschijnselen.
Hoe is dit mogelijk ? De zeugen worden tegen prrsv (intervet) gevaccineerd volgens het 6 – 60 schema en de opfok 3x voor het insemineren. Een definitief antwoord moet nog gevonden worden. In de weken na de zieke zeugen in de kraamstal bleek bij het scannen dat het aantal lege zeugen steeg van 5 naar 30% (2 scan weken). Is het misschien een combinatie van factoren waaronder mycotoxinen uit het stro? Uit voorzorg is er al een toxinebinder in het voer gemengd. In 4 weken tijd is het aantal abortussen en terugkomers gedaald naar het normale nivo en is het jaar afgesloten met een afbig-% van 91%. Tevens is de kwaliteit van de geboren biggen weer o.k. 

Weer gerust ademhalen
Gelukkig kan iedereen weer gerust ademhalen maar blijft wel de vraag;
-welke maatregelen moeten er in de toekomst genomen worden om vergelijkbare problemen te voorkomen?
-waarom beschermt de prrsv vaccinatie (6-60) onvoldoende en moet het vaccin/schema aangepast worden?
-mycotoxinevrij garanties voor stro is wenselijk, maar is dit ook mogelijk? In ieder geval moet het stro van perfecte kwaliteit zijn en afkomstig uit mycotoxine onverdachte gebieden.
-mycotoxinebinder standaard in het voer?
-extra licht in de stal vanaf half juli (kortere dagen)?
-optimalisatie van het voer vitaminen, anti-oxidanten?
 
Of wij in staat zijn om met de hierboven beschreven maatregelen vergelijkbare problemen in het najaar 2011 te voorkomen, zal nog moeten blijken maar het is zeker een solide basis voor een ongestoorde produktie.
Vruchtbaarheids problemen zijn vaak multifactorieel en dus moet je werken aan optimalisatie. Het is aan de varkenshouder en de erfbetreders deze factoren in beeld te brengen en te minimaliseren. 

Problemen op een SPF bedrijf
Ziekteverschijnselen kunnen ook een duidelijk oorzaak(en) hebben met grote gevolgen. Zo werd ik ditzelfde najaar geconfronteerd met problemen bij een spf bedrijf. De wens om met gezonde dieren langdurig, op hoog nivo en duurzaam te produceren is zowel bij varkenshouders als bij de consument sterk aanwezig. Een spf bedrijf (vrij van bepaalde ziektekiemen) is hiervoor een uitstekende gelegenheid om aan deze wens tegemoet te komen. Mijn stelling is dan ook; krijg je de kans om spf te produceren pak deze kans.
Echter zeugenstapels vrij van bepaalde ziektekiemen hebben dus ook geen antistoffen tegen deze ziekten.Op zichzelf niet zo’n probleem mits deze ziektekiemen ook niet op het bedrijf aanwezig zijn. Daarom moet er ook alles aan gedaan worden om insleep te voorkomen en verder zal de vrijstatus regelmatig gecontroleerd moeten worden. Zaken als externe en interne biosecurity zijn onderhand bekende begrippen en vergeet vooral het transport niet. 

Bekend met is echter geheel iets anders dan 100% werken volgens protocollen. Vrij zijn van prrs virus, hps(glässer), app, mycoplasma en influenza betekent ook vatbaar voor deze ziekteverwekkers en na infektie zijn de ziekteverschijnselen ernstiger dan wanneer een zeugenstapel antistoffen tegen deze ziekten heeft. Prrsv en influenza besmettingen kunnen via de lucht plaatsvinden en ook transport kan een factor zijn. HPS en circovirus zijn vaak in spf dieren aanwezig en zijn dus al op het bedrijf. Ook APP kan via dieren, transport en onvoldoende biosecurity binnenkomen. Een hoge en stabiele produktie is op conventionele bedrijven alleen mogelijk als het biosysteem in evenwicht is. Dit systeem is een vrij complex geheel van factoren die met elkaar communiceren en waarop wij invloed uitoefenen. Voeding, huisvesting, klimaat, gezondheidszorg zijn onderdelen die alle bepalen of een bedrijf in evenwicht is of niet. Bij een spf bedrijf ontbreken een aantal ziekteverwekkers en dus is het produktiesysteem minder complex en beter te sturen. Echter wanneer er bepaalde ziektekiemen in een spf-bedrijf worden gebracht dan kunnen de gevolgen zeer ernstig zijn. Zo ook dit najaar.

PRRS, APP en Glässer slaan hun slag
Op het spf bedrijf in kwestie zijn er in zeer korte tijd een aantal ziektekiemen actief geworden. Prrsv uitbraak bij de zwaardere vleesvarkens (pcr en seroconversie) en ziekteverschijnselen van glässer (hps) en app.

Ernstige luchtwegproblemen, koorts, plots dood en gewrichtsontstekingen (meerdere gewrichten) kwamen tegelijkertijd voor. De tijd tussen de eerste ziekteverschijnselen en sterfte was zeer kort (enkele uren) en derhalve was het zeer lastig om op tijd een behandeling in te stellen met als gevolg meer uitval.
Er bleef geen andere keus dan intensief medicineren en tevens vaccinaties op te starten tegen hps en app. De vaccinatie van de opfok en zeugen tegen prrsv en influenza was reeds vanaf het begin opgestart. Op dit moment is het bedrijf stabiel dankzij een intensieve medicatie en het is nu wachten op de effecten van de vaccinaties, opdat de medicatie afgebouwd kan worden. 

Uiteraard is de externe en interne biosecurity gescreend inclusief transport en is het wachten op onderzoeksresultaten om te kunnen zeggen op welke wijze de APP het bedrijf is binnengekomen.
Naast dat ik grote bewondering heb voor de varkenshouder die, toen de kans zich voordeed en na zorgvuldig afwegen, gekozen heeft voor een spf bedrijf wil ik nogmaals benadrukken dat het noodzakelijk is voor de Nederlandse varkenshouderij om een stabiele, ziektekiem- en antibacterieelarme produktie te realiseren zodat er ook in de toekomst een bestaan is voor de varkenshouderij. 

Breng de start tot een goed einde
Onbekend maakt onbemind en geeft voeding aan negatieve krachten. Bekendheid van en kennis over high health en spf moet ervoor zorgen dat steeds meer varkenshouders hiervoor gaan en als ik zo om mij heen zie dan zijn de varkenshouders en hun adviseurs hier volop mee bezig. Het bovenstaande praktijk geval is een ongelukkige samenloop van omstandigheden en we zijn er van overtuigd dat het bedrijf weer in een stabiele situatie terecht komt. Wel moeten we ons realiseren dat in een klein aantal gevallen het niet zo gunstig verloopt en daarom zullen we moeten nadenken over biosecurity en transport, aangevuld met preventieve vaccinaties. Het is volgens mij beter om een spf bedrijf op te starten met een pakket aan voorbehoedende vaccinaties (prrsv, influenza, hps, app) en een iets langere terugverdientijd.

Aan het begin van 2011 wil ik zeggen: Ga voor high health en spf, wees bewust van de obstakels en neem voorbehoedende maatregelen om de start tot een goed einde te brengen. Varkenshouders in Nederland ga voor de toekomst.

---

Cees Veldman dierenarts varkens

Uw reactie op dit artikel.

Geef uw eigen reactie door hier te klikken